ભરૂચ- નર્મદા: ઘણા લોકોના મત અનુસાર, છોટુભાઈ વસાવાએ ટ્રાઇબલ વિસ્તારમાં માત્ર રાજકારણ જ નહીં, પરંતુ સામાજિક જાગૃતિનું પણ એક મજબૂત આંદોલન ઊભું કર્યું હતું. તેઓ ગામડાંના સામાન્ય લોકો વચ્ચે રહીને તેમની સમસ્યાઓ સાંભળતા, તેમના અધિકારો વિશે સમજાવતા અને સમાજને આગળ વધવા માટે પ્રેરિત કરતા હતા.
તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન અનેક પરિવારોમાં શિક્ષણ પ્રત્યે રસ વધ્યો, યુવાનો જાહેર જીવનમાં જોડાયા અને સમાજમાં પોતાના હકો માટે અવાજ ઉઠાવવાની હિંમત આવી. ઘણા લોકો માને છે કે આ જાગૃતિના કારણે આદિવાસી સમાજમાંથી શિક્ષકો, વકીલો, સરકારી કર્મચારીઓ, સામાજિક કાર્યકરો અને રાજકીય આગેવાનોની નવી પેઢી ઊભી થઈ. આજના સમયમાં ટ્રાઇબલ વિસ્તારમાં જોવા મળતા ઘણા નાના-મોટા નેતાઓએ પોતાના રાજકીય જીવનની શરૂઆત છોટુભાઈ વસાવાના માર્ગદર્શન, વિચારો અથવા તેમની સાથેના કાર્યથી કરી હોવાનું લોકો જણાવે છે. સમય જતાં કેટલાક લોકો અલગ પક્ષોમાં ગયા હશે અથવા પોતાના અલગ રાજકીય રસ્તા પસંદ કર્યા હશે, પરંતુ તેમના પ્રારંભિક ઘડતરમાં છોટુભાઈના પ્રભાવને ઘણા લોકો સ્વીકારે છે.
છોટુભાઈ વસાવાના સમયમાં મોબાઈલ ફોન, સોશિયલ મીડિયા અને આધુનિક પ્રચારના સાધનો ઉપલબ્ધ નહોતા. તેમ છતાં તેમણે લોકો વચ્ચે સતત સંપર્ક રાખીને, સભાઓ કરીને અને જનસેવાના કાર્ય દ્વારા પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું. તેમની ઓળખ જાહેરાતોથી નહીં, પરંતુ લોકો સાથેના સંબંધો અને મેદાનમાં કરેલા કામથી ઉભી થઈ.
ઘણા સમર્થકોનું માનવું છે કે જ્યાં તેમનો ભાવ વધુ રહ્યો, ત્યાં આદિવાસી સમાજમાં શિક્ષણ, સંગઠન અને રાજકીય ભાગીદારી અંગે વિશેષ જાગૃતિ જોવા મળી. તેઓ માનતા હતા કે સમાજ આગળ વધે તો શિક્ષણ, એકતા અને પોતાના અધિકારોની સમજ જરૂરી છે. કોઈપણ મહાન નેતાની જેમ છોટુભાઈ વસાવાના કાર્ય વિશે અલગ-અલગ મતો હોઈ શકે છે, પરંતુ તેમના સમર્થકો માટે તેઓ એવા નેતા છે જેમણે હજારો લોકોને પ્રેરણા આપી, સમાજમાં આત્મવિશ્વાસ જગાવ્યો અને નવી પેઢીને આગળ વધવાનો માર્ગ બતાવ્યો. તેથી ઘણા લોકો માને છે કે તેમના યોગદાનને સન્માનપૂર્વક યાદ કરવું જોઈએ અને મતભેદ હોવા છતાં તેમના કાર્યનો આદર જળવાઈ રહેવો જોઈએ.
સમાજને જાગૃત બનાવવો, લોકોને શિક્ષણ તરફ પ્રેરિત કરવું અને પોતાના અધિકારો માટે ઉભા રહેવાની હિંમત આપવી–આ મૂલ્યોને કારણે છોટુભાઈ વસાવાનું નામ આજે પણ અનેક લોકો માટે પ્રેરણાનું પ્રતિક બની રહ્યું છે.
BY: ઘનશ્યામ વસાવા
